نشریه پژوهش های مهندسی صنایع در سیستم های تولید

نشریه پژوهش های مهندسی صنایع در سیستم های تولید

مدل‌سازی استوار امکانی برای قیمت‌گذاری پویا در زنجیره‌تأمین چندکاناله با بهره‌گیری از الگوریتم‌های فراابتکاری ترکیبی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه مهندسی صنایع، پردیس البرز، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دانشکدۀ مهندسی صنایع، دانشکدگان فنی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
10.22084/ier.2026.32086.2222
چکیده
پویایی شدید بازار، گسترش کانال‌های فروش و نقش پررنگ مشتریان استراتژیکی که رفتار آینده‌نگر دارند، قیمت‌گذاری پویا را به یکی از چالش‌برانگیزترین مسائل تصمیم‌گیری در زنجیره‌های تأمین چندکاناله تبدیل کرده است. این پژوهش با هدف مواجهه با این پیچیدگی، چارچوبی جامع ارائه می‌دهد که در آن عدم قطعیت موجود در پارامترهای پایه مطلوبیت و هزینه‌های عملیاتی به‌صورت اعداد فازی ذوزنقه‌ای مدل‌سازی شده و با بهره‌گیری از رویکرد برنامه‌ریزی استوار امکانی، تصمیمات حاصل از مدل در برابر نوسانات شدید محیطی پایدار و قابل اتکا می‌شوند. در این مدل، تقاضای مشتریان استراتژیک و غیر استراتژیک به‌طور مجزا و براساس توابع مطلوبیت مبتنی بر رفتار آنان در کانال‌های مختلف فروش درنظر گرفته شده است، به‌گونه‌ای که اثر آینده‌‌نگری مشتریان استراتژیک و حساسیت متفاوت آن‌ها نسبت به قیمت‌گذاری در نتایج منعکس شود. برای حل مدل غیرخطی پیشنهادی، سه الگوریتم فراابتکاری شامل الگوریتم ژنتیک (GA)، الگوریتم گرگ خاکستری (GWO) و یک روش ترکیبی جدید (GWGO) طراحی و اجرا شدند. نتایج آزمایش‌های عددی در مقیاس‌های مختلف نشان داد که مدل پیشنهادی می‌تواند قیمت‌های بهینه‌ای ارائه دهد که حتی در شرایط عدم قطعیت بالا نیز سودآور و پایدار باقی می‌مانند؛ همچنین الگوریتم ترکیبی GWGO بهترین تعادل میان کیفیت پاسخ و سرعت همگرایی را ارائه کرده است. تحلیل حساسیت نشان داد که مشتریان استراتژیک اثر قابل ‌توجهی بر سودآوری دارند و افزایش عدم قطعیت مرتبط با این گروه، تأثیر بیشتری بر ساختار سود و رفتار قیمت‌گذاری می‌گذارد. این مطالعه یک چارچوب تحلیلی قدرتمند برای طراحی سیاست‌های قیمت‌گذاری انعطاف‌پذیر، مقاوم و سازگار با رفتار مشتریان در محیط‌های پرتلاطم فراهم می‌کند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

A Robust Possibilistic Optimization Model for Dynamic Pricing in a Multi-Channel Supply Chain Using Hybrid Metaheuristic Algorithms

نویسندگان English

Mona Jamdar 1
Mohammad Sheikhalishahi 2
Ata Allah Taleizadeh 2
1 Industrial Engineering Group, Alborz Campus, University of Tehran, Tehran, Iran
2 School of Industrial Engineering, College of Engineering, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده English

The intense market dynamics, the expansion of sales channels, and the prominent role of strategic customers who have forward-looking behavior have made dynamic pricing one of the most challenging decision-making problems in multi-channel supply chains. Aiming to face this complexity, this study presents a comprehensive framework in which the uncertainty in the basic parameters of utility and operating costs are modeled as trapezoidal fuzzy numbers and, by using a robust probabilistic programming approach, the decisions obtained from the model are stable and reliable against severe environmental fluctuations. In this model, the demand of strategic and non-strategic customers is considered separately and based on utility functions based on their behavior in different sales channels, so that the effect of strategic customers' forward-looking behavior and their different sensitivity to pricing is reflected in the results. To solve the proposed nonlinear model, three meta-heuristic algorithms including Genetic Algorithm (GA), Gray Wolf Algorithm (GWO) and a novel hybrid method (GWGO) were designed and implemented. Numerical experiments at different scales showed that the proposed model can provide optimal prices that remain profitable and stable even under high uncertainty; also, the GWGO hybrid algorithm provided the best balance between response quality and convergence speed. Sensitivity analysis showed that strategic customers have a significant impact on profitability and the increase in uncertainty associated with this group has a greater impact on profit structure and pricing behavior. This study provides a powerful analytical framework for designing flexible, robust and adaptive pricing policies to customers' behavior in turbulent environments.

کلیدواژه‌ها English

Dynamic Pricing, Robust Possibility Planning, Multi-Channel Supply Chain, Hybrid Meta-Heuristic Algorithms. ">